De Wkz is geen juridisch project, maar een datakwaliteitsvraagstuk
De Wkz wordt vaak als juridisch project gezien, maar de echte uitdaging is datakwaliteit. Jeroen legt uit waarom een kloppende aanlevering begint bij kennis van je eigen data.
Sinds 1 januari is de Wet kwaliteitsregistraties zorg van kracht. Als je de gesprekken erover volgt, in de bestuurskamer, in de wandelgangen, in de nieuwsbrieven, dan gaat het bijna altijd over het juridische deel: de contracten, de pseudonimisering, de opt-out die er per 2027 aankomt. Dat is logisch, want dat is het zichtbare deel. Maar er is een laag dieper een deel dat minstens zo belangrijk is, en dat veel minder aandacht krijgt.
Voor het juridische deel is er hulp
Voor dat juridische en contractuele deel is namelijk hulp. Er ligt een standaard raamovereenkomst klaar via het SSC-DG, er is een gezamenlijke pseudonimiseringsdienst waar je op kunt aansluiten, en er is een routekaart die de stappen beschrijft. Het is werk, maar je staat er niet alleen voor. De kaders zijn er en de hulp ook.
Voor dat andere deel geldt dat niet, want daar doet geen enkele landelijke partij iets voor je.
Het uitzoekwerk dat onzichtbaar blijft
Elke kwaliteitsregistratie heeft een verantwoordingstabel waarin staat welke variabelen je verplicht moet aanleveren, voor welke patiëntengroep en met welk doel. Dat klinkt overzichtelijk, totdat je de vraag stelt die niemand landelijk voor je beantwoordt: waar staan die variabelen in jóuw systeem, in jouw EPD, jouw bronsystemen, jouw manier van registreren?
Dat uitzoeken is het werk dat onzichtbaar blijft. Per registratie nagaan waar de gegevens zitten, controleren of de definitie klopt, ontdekken welke variabelen ontbreken of onbetrouwbaar zijn ingevuld. Het is specialistenwerk, voor elke registratie weer net even anders, en je ziet het pas als het misgaat.
Wat de aanleverplicht eigenlijk betekent
Dat is wat de aanleverplicht eigenlijk betekent. Je data gaat naar buiten, naar de registratiehouder, die beoordeelt wat je hebt aangeleverd. De patiëntgegevens zijn gepseudonimiseerd, maar de aanlevering is wel van jouw ziekenhuis, en de uitkomsten worden gebruikt om de zorg te vergelijken en te verbeteren. En anders dan bij een intern lijstje kun je dit niet meer achteraf bijschaven, want je naam zit eraan vast.
Daarom is de Wkz in de praktijk geen juridisch project, maar een datakwaliteitsvraagstuk. De wet dwingt je om gegevens te leveren waarvan je zeker moet weten dat ze kloppen, en als ze niet kloppen ben jij degene die het uitlegt.
Een aanlevering die klopt begint niet bij een handtekening, maar bij kennis van je eigen data.
Veel mensen die dit werk doen zullen dat gevoel herkennen. Je bent dagen bezig om de cijfers voor een aanlevering bij elkaar te sprokkelen: uit verschillende systemen, met de nodige handmatige correcties, en met het nodige overleg met inhoudsdeskundigen om zeker te weten dat je de juiste gegevens te pakken hebt. En als je klaar bent, weet je het nog steeds niet zeker. Klopt dit echt, of heb ik iets gemist dat straks bovenkomt? Dat ongemak betekent niet dat je je werk slecht doet. Het laat zien dat de datakwaliteit aan de bron nog niet op orde is.
De verborgen kosten
Dan de kosten. De pseudonimiseringsdienst is voor zorgaanbieders kosteloos, maar de echte kosten zitten in dat onzichtbare werk: de extractie uit je bronsystemen, de vertaling van elke verantwoordingstabel, de controle op datakwaliteit voordat je iets verstuurt. Die rekening is voor het ziekenhuis zelf, en een aparte landelijke vergoeding is er niet voor aangekondigd.
In een eerdere vlog vertelde ik over de verborgen kosten van slechte data, en dit is daar een nieuw voorbeeld van. De licenties en de contracten staan netjes op de begroting, maar het uitzoekwerk en het herstel achteraf zijn vele malen groter, en die last groeit mee met elke registratie die in het Register wordt opgenomen.
Wat betekent dit voor de komende maanden
Voor mij komt het neer op twee dingen. Zorg eerst voor overzicht: breng per registratie in kaart wat je nu aanlevert, wat de status in het Register is en waar de risico’s zitten. Je hoeft niet meteen alles op te lossen; je wilt vooral weten waar je staat en waar het straks gaat schuren.
En controleer de kwaliteit aan de voorkant, voordat je aanlevert, door te beoordelen wat eruit komt voordat het je muren verlaat. Dat scheelt je later een hoop vragen over een aanlevering die je met de beste bedoelingen hebt verstuurd.
De Wkz vraagt dus niet in de eerste plaats om juristen, want die hebben hun kaders al. Ze vraagt om mensen met overzicht: mensen die weten waar de pijn per registratie zit, die weten waar de gevraagde gegevens in je systemen zouden moeten staan, en die samen met inhoudsdeskundigen en proceseigenaren kunnen aanwijzen wat er anders moet. Een aanlevering die klopt begint niet bij een handtekening, maar bij die kennis van je eigen data.