De Wet kwaliteitsregistraties zorg voor ziekenhuizen.

De Wet kwaliteitsregistraties zorg (Wkz) is per 1 januari 2026 in werking als wijziging op de Wkkgz. Voor ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra in de medisch-specialistische zorg betekent dat: aanlevering aan kwaliteitsregistraties op het Register van Zorginstituut Nederland is verplicht, gepseudonimiseerd, met een opt-out voor patiënten vanaf 1 januari 2027.

Wat een ziekenhuis moet aanpakken op het gebied van data en aanlevering:

• Inventariseer en vertaal. Welke registraties levert het ziekenhuis aan, wat is de status in het Register, en hoe matcht de verantwoordingstabel met de bronsystemen?
• Borg datakwaliteit. Wat het ziekenhuis aanlevert, moet kloppen voordat het bij de registratie terechtkomt.
• Bouw zorgvuldig af. Voor registraties die het Register niet halen, het aanleverproces zorgvuldig beëindigen.

En daarnaast aanpakken op het gebied van contracten, techniek en organisatie:

• Sluit contracten en techniek aan. Onderteken nieuwe raamovereenkomsten per registratiehouder en sluit aan op de gezamenlijke pseudonimiseringsdienst van ZorgTTP (advies SSC-DG: uiterlijk oktober 2026).
• Richt opt-out in. Vóór 1 januari 2027 patiënten kunnen informeren over hun bezwaarrecht en het bezwaar filteren bij aanlevering.

OmniQ-aanleveringen voor Transparantiekalender, Verbeterdoelen msz en Inzicht in Revalidatie raken de Wkz niet direct: die werken met geaggregeerde indicatoren en kunnen op de vertrouwde manier blijven lopen.

InfoReports ondersteunt ziekenhuizen op deze data-gerichte punten met inventarisatie, vertaling van verantwoordingstabellen, datakwaliteit-controles en begeleiding van afbouw. Wat we niet doen: juridisch advies, technische inrichting van de HiX-frontend of generieke projectleiding. Voor die onderwerpen verwijzen we door naar gespecialiseerde partners.

↑ Naar boven

De Wet kwaliteitsregistraties zorg (Wkz) is op 1 januari 2026 in werking getreden. Het is geen op zichzelf staande wet, maar een wijziging van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) uit 2016. De Wkz voegt aan de Wkkgz bepalingen toe over landelijke kwaliteitsregistraties: hoe ze worden geregistreerd, wie ze beheert, en op welke grondslag ziekenhuizen er gegevens aan moeten leveren.

De wet richt zich op de medisch-specialistische zorg. Voor ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra geldt de Wkz dus volledig. De curatieve geestelijke gezondheidszorg valt er voorlopig buiten.

In de praktijk regelt de Wkz vier dingen:

1. Het Zorginstituut Nederland houdt een openbaar register bij van kwaliteitsregistraties. Alleen registraties die op dat register staan, vallen onder de Wkz.
2. Voor die geregistreerde kwaliteitsregistraties is er een wettelijke grondslag om gepseudonimiseerde persoonsgegevens te verwerken. Die grondslag komt in de plaats van patiënttoestemming.
3. Ziekenhuizen zijn verplicht om gegevens aan te leveren aan registraties op het register, als ze de betreffende zorg leveren.
4. Patiënten krijgen vanaf 1 januari 2027 een opt-out-recht: ze mogen bezwaar maken tegen verstrekking.

↑ Naar boven

De Wkz kent een gefaseerde inwerkingtreding. De hoofdregels gelden vanaf 1 januari 2026. Voor de praktische uitvoering (Register, pseudonimiseringsdienst, raamovereenkomsten, opt-out) heeft het Shared Service Center Data Governance (SSC-DG) een routekaart opgesteld met richtdata.

1 januari 2026: Wkz en bijbehorende ministeriële regeling (Uitvoeringsregeling Wkkgz) zijn in werking. Vanaf dit moment geldt de wettelijke grondslag om gepseudonimiseerde persoonsgegevens te verwerken voor kwaliteitsregistraties die op het Register staan.

Maart - juni 2026: Het Zorginstituut Nederland neemt gefaseerd besluiten over opname van kwaliteitsregistraties in het Register voor Kwaliteitsregistraties. De aanleverplicht voor een registratie geldt pas zodra die in het Register is opgenomen.

1 mei 2026: De gezamenlijke pseudonimiseringsdienst van SSC-DG en ZorgTTP is beschikbaar. Zorgaanbieders en registratiehouders kunnen er kosteloos op aansluiten.

Zomer 2026 (advies SSC-DG): Raamovereenkomsten tussen ziekenhuizen en registratiehouders afgesloten. Het SSC-DG heeft daarvoor een standaard raamovereenkomst beschikbaar.

Oktober 2026 (advies SSC-DG): Aangesloten op de gezamenlijke pseudonimiseringsdienst, voor zover dat nodig is voor de aanlevering.

1 januari 2027: Het opt-out-recht voor patiënten treedt in werking. Vanaf dat moment kunnen patiënten bezwaar maken tegen verstrekking van hun gegevens aan kwaliteitsregistraties. Ziekenhuizen moeten dat bezwaar respecteren bij gegevensverstrekking.

↑ Naar boven

De Wkz raakt zes praktische aspecten van het aanleveren aan kwaliteitsregistraties.

Aanleverplicht. Vóór de Wkz was deelname aan een kwaliteitsregistratie optioneel. Nu is ze verplicht voor elke registratie die op het Register staat, mits het ziekenhuis de betreffende zorg levert. Een ziekenhuis kan niet meer kiezen om niet deel te nemen.

Pseudonimisering aan de bron. Het ziekenhuis levert alleen gepseudonimiseerde gegevens aan. De pseudonimisering moet plaatsvinden vóórdat de data het ziekenhuis verlaat. Dat is wettelijk vastgelegd in de gewijzigde Wkkgz.

Verantwoordingstabel per registratie. Elke kwaliteitsregistratie heeft een verantwoordingstabel: een document met de verplichte variabelen, de populatie waarvoor de registratie geldt, en het doel waarvoor de gegevens worden gebruikt. De Inhouds-governancecommissie (IGC) en de Data-governancecommissie (DGC) toetsen die tabel. Voor veel registraties is de verantwoordingstabel nog in voorbereiding.

Rolverschuiving onder de AVG. Vóór de Wkz was het ziekenhuis vaak verwerkingsverantwoordelijke voor de gegevens in een kwaliteitsregistratie. Onder de Wkz wordt de registratiehouder verwerkingsverantwoordelijke. Het ziekenhuis verschuift naar verplichte verstrekker. Hierdoor moeten bestaande contracten worden vervangen door een nieuwe raamovereenkomst.

Beperking van het BSN. Het BSN mag onder de Wkz alleen nog worden gebruikt als dat aantoonbaar nodig is voor het doel van de registratie. Voor de meeste registraties verdwijnt het BSN uit de aanlevering. Voor koppeling tussen registraties komen andere pseudoniemen in de plaats.

Opt-out per 1 januari 2027. Patiënten krijgen het recht om bezwaar te maken tegen verstrekking. Ziekenhuizen moeten dat bezwaar registreren en respecteren bij elke aanlevering vanaf 1 januari 2027.

↑ Naar boven

Onder de Wkz loopt aanlevering via een vaste keten: ziekenhuis, pseudonimiseringsdienst, kwaliteitsregistratie. Het ziekenhuis verstrekt nooit direct identificeerbare persoonsgegevens aan een kwaliteitsregistratie.

Stap 1. Extractie uit het bronsysteem. Het ziekenhuis maakt voor elke registratie een bestand volgens de aanleverspecificatie van die registratie. De data komt uit het EPD (HiX of een ander systeem) en eventueel uit aanvullende bronsystemen.

Stap 2. Pseudonimisering. De aanlevering loopt via de gezamenlijke pseudonimiseringsdienst die ZorgTTP uitvoert. Het ziekenhuis kan kiezen tussen twee technieken: een lokale client (Privacy en Verzend Module, PVM) die het bestand op de eigen werkplek pseudonimiseert en versleuteld doorstuurt, of een webservice (ZPS) waarmee het ziekenhuis pseudoniemen via een API ophaalt en zelf aan de inhoudelijke data koppelt. Beide technieken leveren dezelfde pseudoniemen op, zodat data over registraties en ziekenhuizen heen koppelbaar is.

Stap 3. Aflevering bij de registratie. De kwaliteitsregistratie ontvangt het gepseudonimiseerde bestand, bij de PVM-route via de Doel en Receive Module (DRM), bij de ZPS-route via het eigen aanleverkanaal. De registratie heeft geen toegang tot de direct identificeerbare persoonsgegevens.

De gezamenlijke pseudonimiseringsdienst werkt als onafhankelijke Trusted Third Party. Noch het ziekenhuis, noch de registratie kan een pseudoniem zelfstandig herleiden tot de oorspronkelijke patiënt. ZorgTTP beheert de pseudonimiseringssleutels en is gecertificeerd voor NEN 7510 en ISO 27001.

↑ Naar boven

Veel ziekenhuizen leveren al jarenlang kwaliteitsindicatoren aan via OmniQ, het portaal van Dutch Hospital Data (DHD). Onder de Wkz blijven die aanleveringen grotendeels ongewijzigd, omdat OmniQ op een ander niveau van data werkt dan de kwaliteitsregistraties.

OmniQ verwerkt geaggregeerde indicatoren. Het ziekenhuis levert via OmniQ getallen aan, zoals het percentage complicaties bij een bepaalde ingreep of de tijd tussen aanmelding en eerste consult. Geen patiëntgegevens, geen direct herleidbare informatie. OmniQ verzamelt deze indicatoren voor de Transparantiekalender (Zorginstituut Nederland), Verbeterdoelen msz (IGJ) en Inzicht in Revalidatie.

OmniQ-aanleveringen raken de Wkz daarom niet direct. De Wkz regelt de verwerking van gepseudonimiseerde bijzondere persoonsgegevens. Omdat OmniQ met aggregaten werkt, niet met persoonsgegevens, kunnen de aanleveringen aan OmniQ op de vertrouwde manier blijven lopen.

Wkz-aanleveringen bevatten wél patiëntdata. Aanleveringen aan kwaliteitsregistraties zoals DICA, NHR en LROI gaan over zorg op patiëntniveau, gepseudonimiseerd. Deze lopen via de gezamenlijke pseudonimiseringsdienst.

Wel raakvlak bij de voorvulling. OmniQ vult indicatoren waar mogelijk vooraf vanuit kwaliteitsregistraties zoals DICA, NHR en LROI. De gegevens die het ziekenhuis aan die registraties levert vallen wél onder de Wkz. De pre-fill in OmniQ verandert daardoor niet, maar het pad waarlangs DICA aan zijn data komt wél: via de pseudonimiseringsdienst.

↑ Naar boven

De Routekaart implementatie Wkz van het SSC-DG, NVZ, UMCNL en ZKN beschrijft zes stappen om aan de wet te voldoen. Niet altijd strikt sequentieel, maar wel een logische volgorde.

1. Inventariseer welke registraties het ziekenhuis nu aanlevert. Per registratie: welke variabelen, hoe wordt aangeleverd, wie is verantwoordelijk. Het SSC-DG levert een werkbestand "Overzicht kwaliteitsregistraties voor zorgaanbieders" dat hierbij helpt.

2. Onderteken nieuwe raamovereenkomsten. Door de rolverschuiving zijn nieuwe overeenkomsten nodig tussen ziekenhuis en elke registratiehouder. Het SSC-DG heeft een standaard raamovereenkomst beschikbaar, te tekenen met opschortende voorwaarde van opname in het Register.

3. Sluit aan bij de gezamenlijke pseudonimiseringsdienst. Beschikbaar vanaf 1 mei 2026 via ZorgTTP. Advies SSC-DG: uiterlijk oktober 2026 ingericht, voor zover dat nodig is voor de aanlevering.

4. Pas data-extractie aan per registratie. Vanaf opname in het Register geldt voor elke registratie de bijbehorende dataset. Een gefaseerde aanpak met prioritering is noodzakelijk; alle registraties tegelijk overhalen is niet haalbaar.

5. Richt opt-out in vóór 1 januari 2027. Patiënten informeren, bezwaar registreren, filteren bij elke aanlevering. Een landelijke regeling is in ontwikkeling.

6. Beëindig aanlevering aan registraties die niet in het Register komen. Een standaard beëindigingsovereenkomst is beschikbaar via het SSC-DG.

↑ Naar boven

Op papier is de Wkz overzichtelijk. In de praktijk zien we zes patronen die de implementatie complex maken.

Volume en versnippering. Het Register kwaliteitsregistraties telt op dit moment vier opgenomen registraties (peildatum mei 2026); nog ongeveer zestig zijn in toetsing en worden in de loop van 2026 beoordeeld. Elke registratie heeft eigen specificaties, ritmes en verantwoordingstabellen. Hoe meer registraties in het Register opgenomen worden, hoe groter de coördinatielast wordt voor een ziekenhuis dat in meerdere vakgebieden zorg levert.

Vertaling van verantwoordingstabel naar bronsystemen. Elke variabele uit de verantwoordingstabel moet worden teruggevonden in het EPD of een andere bron. Definitie, registratie, scope: per registratie specialistenwerk.

Datakwaliteit voor aanlevering. Wat het ziekenhuis aanlevert, komt buiten de muren terecht. Fouten of gaten in een aanlevering leiden tot vragen van bestuur, registratiehouder of IGJ. Vóór de verplichte aanlevering moet de datakwaliteit geborgd zijn.

Opt-out is een nieuw werkterrein. Per 1 januari 2027 moeten ziekenhuizen bezwaar registreren en filteren bij elke aanlevering. Hoe dat technisch en organisatorisch landt is nog open. Een landelijke regeling wordt ontwikkeld, maar tot die er is moet elk ziekenhuis een eigen aanpak inrichten.

Wachtgedrag door onzekerheid. SSC-DG en DICA adviseren expliciet om in deze transitieperiode niet zelf pseudonimisering-oplossingen te bouwen. Tegelijk is de aanleverplicht actief. Resultaat: ziekenhuizen weten dat er werk aankomt maar niet wanneer welk deel klaar moet zijn.

Asymmetrische financiering. Vanaf 1 januari 2027 ontvangen registratiehouders structurele financiering van Zorgverzekeraars Nederland. Voor 2026 geldt een afwijkende overgangsregeling. De pseudonimiseringsdienst zelf is voor zorgaanbieders kosteloos. De interne kosten binnen het ziekenhuis blijven echter voor rekening van het ziekenhuis: extractie uit bronsystemen, vertaling van verantwoordingstabellen, datakwaliteit-controles, opt-out-inrichting, EPD-aanpassingen. Daarvoor is geen aparte landelijke vergoeding aangekondigd. In de praktijk: hoe meer kwaliteitsregistraties op het Register, hoe groter de interne investering vanuit het ziekenhuis.

↑ Naar boven

InfoReports ondersteunt ziekenhuizen op vier gebieden van de Wkz-implementatie.

Inventarisatie. Per registratie brengen we in kaart wat het ziekenhuis nu aanlevert en wat de status in het Register is, met het Overzicht kwaliteitsregistraties van het SSC-DG als basis.

Vertaling. Per registratie zoeken we uit waar de verplichte variabelen in HiX staan, of de definities kloppen en welke ontbreken of onbetrouwbaar zijn. Werk dat we al jaren doen voor de indicatorensets van het Zorginstituut en de IGJ.

Pre-audit. Voordat data naar de kwaliteitsregistratie gaat, beoordelen we wat eruit komt. Opvallende waarden, registratiefouten en populatieselectie-problemen komen voor de aanlevering aan het licht.

Afbouw. Voor registraties die het Register niet halen, begeleiden we de de-implementatie samen met de betrokken vakgroepen. We houden ook bij welke registratiehouders al een raamovereenkomst hebben aangeboden.

We bieden dit als Wkz-nulmeting (eenmalig, vaste prijs, vier tot zes weken, met een geprioriteerde actielijst) of als doorlopende Wkz-implementatiepartner (per registratie, per kwartaal of als jaarcontract).

Wat we niet doen: juridisch advies, technische inrichting van de HiX-frontend of generieke projectleiding. Voor die onderwerpen verwijzen we door naar gespecialiseerde partners.

Voor de volledige propositie: zie Wkz-implementatie. De DataScope-software waarop deze ondersteuning voortbouwt staat op DataScope. Voor onze bredere aanpak in de cure-sector: zie Ziekenhuizen.

↑ Naar boven

Inhoud van deze pagina is gebaseerd op primaire bronnen, hier gegroepeerd per organisatie.

↑ Naar boven